मोठी बातमी! बांधकाम कामगारांना मिळणार संसार उपयोगी १० वस्तूंचा 'मोफत संच'; शासन निर्णय जारी | Bandhkam Kamgar Essential Kit Yojana 2025
बांधकाम कामगार अत्यावश्यक संच योजना २०२५: पेटी, ब्लँकेट ते वॉटर प्युरिफायर! १० वस्तूंचा मोफत संच मिळवण्यासाठी अर्ज कसा करावा? (GR १८ जून २०२५)
सारांश (Meta Description): महाराष्ट्र शासनाच्या १८ जून २०२५ च्या GR नुसार बांधकाम कामगारांना १० वस्तूंचा 'अत्यावश्यक संच' (Essential Kit) मोफत मिळणार आहे. पात्रता, यादी आणि अर्ज प्रक्रियेची संपूर्ण माहिती येथे वाचा.
नमस्कार कामगार बंधू-भगिनींनो, तुम्ही जर महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे (MAHABOCW) नोंदणीकृत असाल, तर तुमच्यासाठी एक अत्यंत आनंदाची आणि दिलासादायक बातमी आहे. कामगारांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी आणि त्यांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी शासनाने पुन्हा एकदा पुढाकार घेतला आहे. दिनांक १८ जून २०२५ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या नवीन शासन निर्णयानुसार (GR), आता राज्यातील सक्रिय बांधकाम कामगारांना "अत्यावश्यक संच (Essential Kit)" वाटप करण्यास प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली आहे. यापूर्वी थांबलेली ही योजना आता नव्या जोमाने आणि पारदर्शक पद्धतीने राबवली जाणार आहे. तुम्हाला या योजनेतून पत्र्याची पेटी, संसार उपयोगी भांडी, ब्लँकेट आणि आरोग्यासाठी शुद्ध पाण्याचे फिल्टर मिळणार आहे. आजच्या या सविस्तर लेखामध्ये आपण या संचात नक्की कोणत्या १० वस्तू आहेत? त्यासाठी पात्रता (Eligibility) काय आहे? आणि हा मोफत संच मिळवण्यासाठी अर्ज कुठे आणि कसा करायचा? याची A to Z माहिती पाहणार आहोत.
[Image: बांधकाम कामगार अत्यावश्यक संच योजनेची माहिती]
लेखाची अनुक्रमणिका:
- १. 'अत्यावश्यक संच' (Essential Kit) योजना नक्की काय आहे?
- २. संचामध्ये कोणत्या १० वस्तू मिळणार? (वस्तूंची यादी)
- ३. योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार? (पात्रता निकष)
- ४. तुमची नोंदणी 'सक्रिय' (Active) आहे का? कसे तपासावे?
- ५. अर्ज कसा आणि कुठे करायचा? (संपूर्ण प्रक्रिया)
- ६. संच वाटप प्रक्रिया आणि गुणवत्तेची खात्री
- ७. शासन निर्णय (GR) आणि अधिकृत माहिती
- ८. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
- ९. निष्कर्ष
१. 'अत्यावश्यक संच' (Essential Kit) योजना नक्की काय आहे?
बांधकाम कामगार हे ऊन, वारा आणि पावसाची तमा न बाळगता काम करत असतात. अनेकदा कामाच्या ठिकाणी (Site) राहताना त्यांना जेवण बनवणे, पाणी साठवणे किंवा झोपण्यासाठी पुरेसे साहित्य उपलब्ध नसते. हीच अडचण ओळखून महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाने ही महत्त्वपूर्ण योजना आणली आहे.
या योजनेचा मुख्य उद्देश कामगारांना त्यांच्या दैनंदिन जीवनात लागणाऱ्या मूलभूत वस्तू मोफत पुरवणे हा आहे. यापूर्वी ही योजना काही कारणास्तव स्थगित करण्यात आली होती. मात्र, कामगारांची गरज लक्षात घेऊन आणि संघटनांच्या मागणीनुसार, १८ जून २०२५ रोजी सुधारित प्रशासकीय मान्यता देऊन ही योजना पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, या वस्तूंची खरेदी ई-निविदा (E-Tender) प्रक्रियेद्वारे पारदर्शकपणे केली जाणार आहे.
२. संचामध्ये कोणत्या १० वस्तू मिळणार? (वस्तूंची यादी)
शासनाने कामगारांच्या गरजांचा विचार करून अतिशय विचारपूर्वक या १० वस्तूंची निवड केली आहे. या किटमध्ये मिळणाऱ्या वस्तू आणि त्यांचा तपशील खालीलप्रमाणे आहे:
| अ. क्र. | वस्तूचे नाव | तपशील / क्षमता (Specification) | उपयोग |
|---|---|---|---|
| १ | पत्र्याची पेटी (Galvanized Trunk) | मजबूत धातूची पेटी | कपडे आणि मौल्यवान सामान सुरक्षित ठेवण्यासाठी. |
| २ | प्लास्टिकची चटई (Plastic Mat) | स्टँडर्ड साईज | झोपण्यासाठी किंवा बसण्यासाठी. |
| ३ | धान्य साठवण कोठी (मोठी) | क्षमता २५ किलो | गहू, तांदूळ किंवा ज्वारी साठवण्यासाठी (Grain Storage). |
| ४ | धान्य साठवण कोठी (लहान) | क्षमता २२ किलो | इतर धान्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी. |
| ५ | बेडशीट (Bedsheet) | चांगल्या दर्जाची | अंथरण्यासाठी. |
| ६ | चादर (Chaddar) | सोलपुरी किंवा तत्सम | पांघरण्यासाठी. |
| ७ | ब्लँकेट (Blanket) | उबदार ब्लँकेट | थंडीच्या दिवसात संरक्षणासाठी. |
| ८ | साखर डबा (Steel Container) | १ किलो क्षमता (SS 202 ग्रेड) | साखर किंवा किराणा ठेवण्यासाठी. |
| ९ | चहा पावडर डबा | ५०० ग्रॅम क्षमता (SS 202 ग्रेड) | चहा पावडर सुरक्षित ठेवण्यासाठी. |
| १० | वॉटर प्युरिफायर (Water Purifier) | १८ लिटर क्षमता (२ कॅन्डलसह) | पिण्याचे शुद्ध पाणी मिळवण्यासाठी (आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे). |
महत्त्वाची टीप: या सर्व वस्तूंचा दर्जा (Quality) शासनमान्य प्रयोगशाळेकडून तपासला जाणार आहे, त्यामुळे कामगारांना हलक्या दर्जाचे साहित्य मिळण्याची भीती नाही.
३. योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार? (पात्रता निकष)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक बांधकाम कामगाराने खालील अटींची पूर्तता करणे अनिवार्य आहे:
- लाभार्थी हा महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे (MAHABOCW) अधिकृतपणे नोंदणीकृत असावा.
- कामगाराचे वय १८ ते ६० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
- सर्वात महत्त्वाची अट: लाभार्थ्याची नोंदणी 'सक्रिय' (Active/Live) असावी. म्हणजेच, तुमची नोंदणी मुदत संपलेली नसावी. जर मुदत संपली असेल, तर ती नूतनीकरण (Renewal) केलेली असणे आवश्यक आहे.
- कामगाराकडे ओळखीचा पुरावा म्हणून 'स्मार्ट कार्ड' किंवा नोंदणी पावती असावी.
४. तुमची नोंदणी 'सक्रिय' (Active) आहे का? कसे तपासावे?
अनेक कामगार नोंदणी करतात पण त्याचे नूतनीकरण (Renewal) करायचे विसरतात. जर तुमची नोंदणी 'Inactive' असेल, तर तुम्हाला या योजनेचा लाभ मिळणार नाही. ते तपासण्यासाठी:
- MAHABOCW च्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या.
- 'Construction Worker Profile' मध्ये जाऊन तुमचा नोंदणी क्रमांक किंवा आधार क्रमांक टाका.
- तिथे तुमचे Status 'Active' आहे की नाही ते तपासा.
- जर 'Inactive' असेल, तर लवकरात लवकर जवळच्या सेतू केंद्रातून किंवा कामगार कार्यालयातून नूतनीकरण करून घ्या (वार्षिक २४ रुपये शुल्क असते).
५. अर्ज कसा आणि कुठे करायचा? (संपूर्ण प्रक्रिया)
सध्याच्या जीआरनुसार आणि उपलब्ध माहितीनुसार, या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया खालीलप्रमाणे असण्याची शक्यता आहे (शासनाकडून लवकरच अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर होतील, त्यानुसार यात बदल होऊ शकतो):
स्टेप १: अर्ज मिळवणे
पात्र कामगारांना विहित नमुन्यातील अर्ज भरावा लागेल. हा अर्ज तुम्हाला जिल्हा कामगार कार्यालयात किंवा कामगार सुविधा केंद्रात उपलब्ध होईल.
स्टेप २: कागदपत्रे जोडणे
अर्जासोबत खालील कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रती जोडा:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- बांधकाम कामगार नोंदणी ओळखपत्र (I-Card / Smart Card)
- नोंदणी सक्रिय असल्याची पावती किंवा नूतनीकरण पावती (Renewal Receipt)
- बँक पासबुक (गरज भासल्यास)
- पासपोर्ट साईज फोटो
स्टेप ३: अर्ज जमा करणे
पूर्ण भरलेला अर्ज आणि कागदपत्रे तुमच्या जिल्ह्यातील:
- जिल्हा कामगार सुविधा केंद्र
- प्रभारी कामगार उपायुक्त कार्यालय
- किंवा सहायक कामगार आयुक्त कार्यालय
येथे जमा करावे लागतील. अर्ज जमा केल्यावर पोहोच पावती (Acknowledgment Receipt) नक्की घ्या.
६. संच वाटप प्रक्रिया आणि गुणवत्तेची खात्री
अर्ज जमा केल्यानंतर काय होईल? वाटप प्रक्रिया कशी असेल?
- ई-निविदा प्रक्रिया: मंडळ निविदा काढून पुरवठादाराची (Supplier) निवड करेल.
- तपासणी: पुरवठादाराने दिलेल्या वस्तूंचे नमुने (Samples) शासनमान्य लॅबमध्ये तपासले जातील. ते पास झाल्यावरच मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती सुरू होईल.
- वाटप: पात्र कामगारांची यादी तयार करून, त्यांना शिबिर लावून किंवा कार्यालयात बोलावून संचाचे वाटप केले जाईल.
- बायोमेट्रिक/पोहोच: संच स्वीकारताना कामगाराची सही किंवा अंगठा घेतला जाईल आणि फोटो काढला जाऊ शकतो, जेणेकरून पारदर्शकता राहील.
७. शासन निर्णय (GR) आणि अधिकृत माहिती
तुम्हाला या योजनेबद्दलची अधिकृत सरकारी ऑर्डर पाहायची असल्यास:
- तारीख: १८ जून २०२५
- संकेतस्थळ: www.maharashtra.gov.in
- GR संकेतांक: २०२५०६१८१५३१३८९३१०
हा जीआर डाऊनलोड करून तुम्ही सविस्तर नियम वाचू शकता.
८. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
Q1: या १० वस्तूंच्या किटसाठी मला किती पैसे भरावे लागतील?
उत्तर: एकही रुपया नाही! नोंदणीकृत आणि सक्रिय बांधकाम कामगारांना हा संच शासनाकडून १००% मोफत दिला जाणार आहे. याचा खर्च मंडळ 'उपकर निधीतून' (Cess Fund) करणार आहे.
Q2: मी नुकतीच नवीन नोंदणी केली आहे, मला लाभ मिळेल का?
उत्तर: होय. जर तुमची नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाली असेल, तुम्हाला नोंदणी क्रमांक मिळाला असेल आणि तुमचे स्टेटस 'Active' असेल, तर तुम्ही या योजनेसाठी पात्र आहात.
Q3: अर्ज ऑनलाईन करता येईल का?
उत्तर: सध्याच्या माहितीनुसार अर्ज प्रक्रिया जिल्हा स्तरावर ऑफलाईन होण्याची शक्यता आहे. मात्र, भविष्यात महामंडळाच्या वेबसाईटवर ऑनलाईन पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. अपडेटसाठी आमच्या ब्लॉगला भेट देत राहा.
Q4: एका कुटुंबातील दोघांची नोंदणी असेल तर दोन किट मिळतील का?
उत्तर: नियमानुसार ही योजना 'प्रति कामगार' आहे. जर पती आणि पत्नी दोघेही स्वतंत्रपणे नोंदणीकृत आणि सक्रिय असतील, तर दोघांनाही स्वतंत्र लाभ मिळू शकतो. (अंतिम निर्णय स्थानिक अधिकाऱ्यांचा असेल).
Q5: एजंट पैशांची मागणी करत असेल तर काय करावे?
उत्तर: ही योजना पूर्णपणे मोफत आहे. कोणत्याही एजंटला किंवा मध्यस्थाला पैसे देऊ नका. कोणी पैसे मागत असेल तर कामगार आयुक्त कार्यालयात तक्रार करा.
९. निष्कर्ष
बांधकाम कामगार बंधूंनो, शासनाची ही योजना तुमच्या हिताची आहे. पत्र्याची पेटी, ब्लँकेट, भांडी आणि विशेषतः वॉटर फिल्टर या वस्तू तुमचा दैनंदिन संघर्ष नक्कीच कमी करतील. फक्त एक गोष्ट लक्षात ठेवा - तुमची नोंदणी 'Active' ठेवा.
महत्त्वाचे (Key Takeaways):
- योजना पूर्णपणे मोफत आहे.
- १८ जून २०२५ च्या GR नुसार १० वस्तू मिळणार आहेत.
- नूतनीकरण (Renewal) करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
- अफवांवर विश्वास ठेवू नका, अधिकृत माहितीसाठी कामगार कार्यालयाशी संपर्क साधा.
ही माहिती तुमच्या सोबत काम करणाऱ्या इतर कामगार मित्रांना आणि तुमच्या WhatsApp ग्रुपवर नक्की शेअर करा, जेणेकरून कोणाचाही हक्काचा लाभ बुडणार नाही. काही प्रश्न असल्यास खाली कमेंट करून विचारा.